Suyu Kutuya Koyduk, Peki Karbonu?
Antalya’daki COP31 Zirvesi’nden iki görüntü hızla yayıldı. Birinde ülke magazin basınına konu olan ünlüler -hala gereğini ve konuyla değerini anlayabilmiş değilim- diğerinde PET şişe yerine alüminyum kutuda dağıtılan su.. Zirvenin asıl tartışması ise o kadar kolay manşet olmuyor. Bir ülke kömürden uzaklaşmak için elektrik şebekesini yenileyecekse, bunun parasını kim koyacak? Su kutusunu göstermek bir fotoğraflık iş, bu sorunun asıl cevabı için ülkeler günlerdir masada..
Allah aşkına ünlüler/oyuncular niye oradaydı? Bu katılımın anlaşılır bir iletişim tarafı var o da şu; BM’nin müzakere metnini açıp okumayacak pek çok insan, sevdiği bir ünlünün/oyuncunun videosunda durup ne dediğini dinleyebilir. Benim merak ettiğim, o birkaç saniyede izleyiciye ne anlattığımız. “Çocuklarımızın geleceği için harekete geçmeliyiz” cümlesinin ardından bir gazeteci “Peki kimden, hangi adımı bekliyorsunuz?” diye sorsa, o görüntü haber olarak da bir yere varır.
Zirvede alüminyum kutuda ve cam şişede su sunuldu, doldurulabilir mataralar da dağıtıldı. Mikroplastik araştırmacısı Prof. Richard Thompson, bir su istasyonunu kısa süre izlediğinde insanların çoğunun hazır ambalaja yöneldiğini aktardı. Tek bir gözlem bütün zirveyi anlatmaz ama tanıdık bir alışkanlığı gösterir. Salon değiştirirken sizin önünüzde hazır su varsa, mataranızı doldurmak için kaç adım daha atarsınız? Organizasyon tasarımı tam da orada devreye giriyor.
Alüminyumun çevreye maliyeti, kutunun ne kadar geri dönüştürülmüş malzeme içerdiğine, üretimde kullanılan enerjiye ve boş kutunun nereye gittiğine bağlı..
Antalya’da yaklaşık 600 atık toplama ünitesi kuruldu. Saha sorumlusuna göre ilk beş günde toplanan yaklaşık 100 ton atığın yüzde 80’i geri dönüşüm firmalarına gönderildi. Magazin ve show business bir adım geride durabilirse tam bu anda, zirve sonunda iki rakam daha görmek isterim. Tesise ulaşan atığın ne kadarı gerçekten geri dönüştürüldü? Dolum noktaları sayesinde kaç tek kullanımlık ambalajın önüne geçildi? Birincisi çıkan atığı nasıl yönettiğimizi, ikincisi baştan ne kadarını önlediğimizi gösterir.
Türkiye’nin öne çıkardığı 35’e 35 girişimi, elektriğin küresel nihai enerji tüketimindeki payını 2035’e kadar yüzde 35’e çıkarmayı hedefliyor. 17 Kasım itibarıyla 30’dan fazla ülke gönüllü girişime katılmıştı. Bir fabrikayı düşünelim. Doğalgazla çalışan bir prosesi elektriğe çevirdiğinizde fabrikanın bacasından çıkan emisyon düşebilir. Toplam kazancı hesaplamak için elektriğin nereden geldiğine de bakarsınız. İş o zaman cihaz değiştirmenin ötesine geçiyor. Temiz elektrik üretimi, şebeke yatırımı ve finansman gerekiyor.
Türkiye’nin sıfır atık gündeminde de kutu sudan daha az konuşulan bir başlık var: gıda atığı ve metan. Çöpe giden yemek depolama sahasında çürürken metan salıyor. İsrafı azaltmanın ve organik atığı ayrı toplamanın iklimle bağlantısı burada!. Bu arada resmİ müzakerelerde çok daha çetin konular açık duruyor. Fosil yakıtlardan uzaklaşma nihai metne nasıl girecek büyük merak konusu.. Sel ve kuraklığa hazırlık için ihtiyaç duyan ülkelere kim kaynak sağlayacak? 17 Kasım itibarıyla bunlar hala görüşülüyor.
BM’nin hesabına göre ülkeler son iklim taahhütlerini eksiksiz yerine getirse bile dünya bu yüzyılda 2,6–2,7°C ısınma yolunda.. Antalya kapanınca ünlülerin görüntülerini de su kutusunu da hatırlarız. Ben bir yıl sonra açıp bakabileceğimiz bir cümle arıyorum : Şu ülke, şu tarihe kadar, şu kadar emisyon azaltacak ve bunun için şu kadar kaynak ayıracak. O cümleyi bugün kurabilirsek, seneye aynı yerde aynı konuşmayı yapıp yapmadığımızı da anlayabiliriz.
Markalar tanıtım için influencer kullanıyor. Devlet de kamuoyuna seslenirken anladığımız o ki, tanınmış isimlerin erişimini gözetiyor. İkisi de insanların zaten baktığı yere bir mesaj yerleştiriyor. Marka, paylaşımın ertesi günü satış ekranını açıp kampanyanın sonucuna bakıyor. Biz iklim zirvesinin ertesi günü hangi ekranı açacağız? Kimin geldiği, videonun kaç kez izlendiği, hangi standın ne kadar ilgi gördüğü belli.. Peki hangi ülkenin, hangi tarihe kadar ne yapacağını aynı kolaylıkla öğrenebilecek miyiz? Bizim ülke olarak çizdiğimiz yol haritası ne?..